పీరియడ్స్‌ రోజు!!

(చిన్న కథ)

సాయంత్రం స్కూల్ నుంచి వచ్చిన అంజలి చిరుతిండ్లు తిని, వారండలో పుస్తకాలు రాసుకుంటూ కూర్చుంది. హఠాత్తుగా శరీరంలో కొన్ని చోట్ల తీవ్రమైన నొప్పి మొదలైంది. ఏదో మార్పు వచ్చినట్టు అనిపించింది. అమ్మకు చెప్పగానే ఆమె ముఖం వెలిగిపోయింది. గడియారం వైపు చూసి, తేదీని గమనించి అంజలిని లోపలికి తీసుకెళ్లి, ఒక గదిలో కూర్చోబెట్టింది. కొంతసేపటికి స్నానం చేయించింది.

మరుసటి రోజు ఇరుగుపొరుగువారికి, బంధువులకు తెలియజేసింది. హడావిడిగా కార్యక్రమాలు జరిగాయి. అంజలికి ఏమీ అర్థం కాలేదు. “ఏంటమ్మా ఇదంతా?” అని అడిగితే, “అవి తెలుస్తాయి లే” అని అమ్మ మెల్లగా చెప్పింది.

ఆ రోజుల్లో ఎక్కడికీ వెళ్లనివ్వలేదు. ఎవరితో మాట్లాడనివ్వలేదు. చీకటిలో బంధించినట్టు అనిపించింది అంజలికి.

నెలలు గడిచేకొద్దీ అంజలికి విషయాలు అర్థమవుతున్నాయి. తనకు, తన అమ్మకు మధ్య ఎంతో తేడా ఉందని తెలిసింది. నెలసరి సమయంలో అమ్మ ఇంటి పనులు చేస్తూ హుషారుగా ఉండేది కాదు. మూడు రోజులు తీవ్ర బాధను సహించేది.

“అమ్మా, ఈ సమయంలో నువ్వు ఒక్కరోజు కూడా విశ్రాంతి తీసుకోవు?” అని అడిగితే అమ్మ నవ్వుతూ, “నాకు నరకం లాగా ఉంటుంది అంజు. శరీరం అంతా నొప్పితో మండిపోతుంది. కానీ ఇంటి వాళ్లకు ఇది మామూలు విషయం. జలుబు వచ్చినా, జ్వరం వచ్చినా మాత్రలు అడుగుతారు. కానీ మన సమస్య వచ్చినప్పుడు పట్టించుకోరు” అని బాధగా చెప్పింది.

అంజలి మనసులో చాలా ప్రశ్నలు తలెత్తాయి.

ఒకరోజు అమ్మ పుట్టింటికి వెళ్లింది. ఆ సమయంలోనే అంజలి హాస్టల్ నుంచి ఇంటికి వచ్చింది. మొదటి రోజు కాలేజీ కబుర్లతో గడిచిపోయింది. మరుసటి రోజు తెల్లవారుజామునే పీరియడ్స్ మొదలయ్యాయి. తీవ్ర నొప్పితో నిద్రలేవలేక అటూ ఇటూ తిరుగుతూ ఉంది.

నాన్న సుబ్బారావు లేపేశాడు. “వాటర్ పెట్టు, స్నానం చేయాలి.”
“నాన్నా… నాకు బాగాలేదు. పీరియడ్స్‌లో ఉన్నాను” అంది అంజలి నొప్పితో.

సుబ్బారావు ముఖం మారిపోయింది. “హాస్టల్ వెళ్లి గారాబం అంతా నువ్వే తెచ్చావ్. మీ అమ్మ లాగా నువ్వూ మొదలైనావా..?” అని కఠినంగా అన్నాడు.

ఆ మాటలు అంజలి గుండెల్లో గుచ్చుకున్నాయి. లేచి స్నానం చేసి, ఇంటి పనులు చేసింది. కానీ శరీరం సహకరించడం లేదు. అమ్మ బాధలు గుర్తుకొచ్చాయి. “బయటి గాయాలకు జాలి చూపిస్తారు… కానీ మన శరీరంలో ప్రతి నెలా జరిగే నరకం గురించి వీళ్లకు ఏమీ తెలియదు” అని మనసులో అనుకుంది.

సాయంత్రం అమ్మ వచ్చి అంజలిని చూసి అర్థం చేసుకుంది. హాట్ వాటర్ బాటిల్ ఇచ్చి, ప్రేమగా చూసుకుంది.

రాత్రి భోజనం సమయంలో టీవీలో డాక్టర్ వివేక్ గారి ప్రోగ్రామ్ వచ్చింది. వారు ఋతుస్రావం (పీరియడ్స్) గురించి వివరంగా చెప్పారు:

“ఇది మహిళల జీవితంలో సహజమైన ప్రక్రియ. ప్రతి నెలా 3-7 రోజులు కొనసాగుతుంది. చాలా మందికి తీవ్ర నొప్పి, అలసట, భావోద్వేగ మార్పులు ఉంటాయి. ఈ సమయంలో విశ్రాంతి, పోషకాహారం చాలా అవసరం. మన ఇంటి ఆడవాళ్లను అర్థం చేసుకోవాలి…”

ఆ మాటలు విన్న సుబ్బారావు మొదట తన కూతురి వైపు చూశాడు. తర్వాత నిశ్శబ్దంగా వినసాగాడు.

కరెంటు పోయింది. చీకటిలో కూర్చుని అంజలి తండ్రితో మాట్లాడింది.
“నాన్నా… ప్రతి నెలా ఇలాగే ఉంటుందా?”
“హ్మ్… టీవీలో చెప్పినట్టు ఎవరికైనా ఉంటుంది కదా…” అని సుబ్బారావు మెల్లగా అన్నాడు.

ఆ రాత్రి అంజలికి ఒక విషయం అర్థమైంది. కొన్ని విషయాలు చెప్పే వరకు అర్థం కావు. అడిగే వరకు తెలియవు.

ఒక చిన్న విషయం కూడా అర్థం చేసుకోవడం ఎంత ముఖ్యమో ఆ రోజు అంజలికి అర్థమైంది.

– ఆండ్ర హర్షిత రెడ్డి, రచయిత
సెల్: 6303794126

పిత్తాశయ వ్యాధులపై అవగాహన అవసరం

ఇటీవలి కాలంలో మారుతున్న జీవనశైలి, ఆహారపు అలవాట్ల వల్ల పిత్తాశయ రాళ్లు (Gallbladder Stones) , వాటికి సంబంధించిన వ్యాధులు వేగంగా పెరుగుతున్నాయి. నిపుణులు దీనిని ఒక ప్రజారోగ్య హెచ్చరికగా భావిస్తున్నారు. సరైన అవగాహన లేకపోవడం వల్ల చాలామంది ఈ సమస్యను ముదిరే వరకు గుర్తించలేకపోతున్నారు. ఈ వ్యాధికి సంబంధించిన పూర్తి వివరాలు ప్రతి ఒక్కరికీ తెలిసి ఉండడం అవసరం.

1. పిత్తాశయం అంటే ఏమిటి?

పిత్తాశయం (Gallbladder) అనేది మన కాలేయం (Liver) క్రింద ఉండే ఒక చిన్న పియర్ (బేరి) పండు ఆకారపు అవయవం. కాలేయం ఉత్పత్తి చేసే ‘పిత్త రసం’ (Bile juice) ఇక్కడ నిల్వ చేయబడుతుంది. మనం తినే ఆహారంలోని కొవ్వులను (Fats) జీర్ణం చేయడానికి ఈ పిత్త రసం ఎంతగానో తోడ్పడుతుంది. అయితే, ఈ రసంలో కొలెస్ట్రాల్ లేదా బిలిరుబిన్ పరిమాణం పెరిగినప్పుడు, అది గట్టిపడి రాళ్లుగా మారుతుంది.

2. పిత్తాశయ రాళ్ల లక్షణాలు

చాలా మందిలో ఈ రాళ్లు ఉన్నప్పటికీ ఎలాంటి లక్షణాలు కనిపించవు (వీటిని సైలెంట్ స్టోన్స్ అంటారు). కానీ, రాయి పిత్తవాహిక అడ్డుపడినప్పుడు క్రింది లక్షణాలు కనిపిస్తాయి…
* కడుపు నొప్పి: కడుపుకు కుడివైపు పైభాగంలో లేదా ఛాతీ ఎముక కింద అకస్మాత్తుగా తీవ్రమైన నొప్పి రావడం.
* నొప్పి వ్యాపించడం: ఈ నొప్పి కుడి భుజానికి లేదా వీపు భాగానికి పాకవచ్చు.
* జీర్ణ సమస్యలు: తరచుగా అజీర్తి, కడుపు ఉబ్బరం, గ్యాస్ సమస్యలు రావడం.
* వికారం మరియు వాంతులు: ఆహారం తిన్న తర్వాత వికారంగా అనిపించడం లేదా వాంతులు అవ్వడం.

3. కారణాలు , ప్రమాద కారకాలు (Risk Factors)

పిత్తాశయంలో రాళ్లు ఏర్పడటానికి అనేక కారణాలు ఉన్నాయి. వాటిలో ముఖ్యమైనవి…
* ఆహారపు అలవాట్లు: ఎక్కువ కొవ్వు (Fat), కొలెస్ట్రాల్ ఉన్న ఆహారం తీసుకోవడం, పీచు పదార్థం (Fiber) తక్కువగా తినడం.
* అధిక బరువు (Obesity): శరీరంలో అధిక బరువు లేదా ఊబకాయం వల్ల కొలెస్ట్రాల్ స్థాయిలు పెరిగి రాళ్లు ఏర్పడతాయి.
* లింగం మరియు వయసు: పురుషుల కంటే స్త్రీలలో ఈ సమస్య ఎక్కువ. ముఖ్యంగా 40 ఏళ్లు పైబడిన వారిలో ప్రమాదం ఎక్కువ.
* త్వరగా బరువు తగ్గడం: కొందరు డైటింగ్ లతో అతి తక్కువ సమయంలో వేగంగా బరువు తగ్గుతారు. దీనివల్ల కాలేయం అదనపు కొలెస్ట్రాల్‌ను విడుదల చేసి రాళ్లు ఏర్పడేలా చేస్తుంది.
* జన్యుపరమైన కారణాలు: కుటుంబంలో ఎవరికైనా ఈ సమస్య ఉంటే వచ్చే అవకాశం ఉంది.
* మధుమేహం (Diabetes): షుగర్ వ్యాధి ఉన్నవారిలో ఫ్యాటీ యాసిడ్స్ స్థాయిలు ఎక్కువగా ఉండటం వల్ల ఈ ప్రమాదం పెరుగుతుంది.

4. ఎదురయ్యే ఆరోగ్య సమస్యలు (Complications)

సకాలంలో చికిత్స తీసుకోకపోతే పిత్తాశయ రాళ్లు ప్రాణాంతక సమస్యలకు దారితీయవచ్చు…
* పిత్తాశయ వాపు (Cholecystitis): రాయి పిత్తాశయ ద్వారానికి అడ్డుపడటం వల్ల తీవ్రమైన వాపు, ఇన్ఫెక్షన్ వస్తుంది.
* కామెర్లు (Jaundice): పిత్త రసం ప్రవహించే పైప్ (Bile duct) లో రాయి అడ్డుపడితే, పిత్త రసం రక్తంలో కలిసి కామెర్లకు దారితీస్తుంది.
* ప్యాంక్రియాటైటిస్ (Pancreatitis): పిత్తాశయ రాయి ప్యాంక్రియాటిక్ నాళాన్ని అడ్డుకుంటే, ప్యాంక్రియాస్ తీవ్రమైన వాపునకు గురవుతుంది. ఇది అత్యంత ప్రమాదకరమైన పరిస్థితి.
* పిత్తాశయ క్యాన్సర్: చాలా అరుదుగా, దీర్ఘకాలంగా పిత్తాశయ రాళ్ల సమస్య ఉన్నవారిలో క్యాన్సర్ వచ్చే అవకాశం ఉంటుంది.

5. వైద్యుడిని ఎప్పుడు సంప్రదించాలి?

క్రింది తీవ్రమైన లక్షణాలు కనిపించినప్పుడు ఏమాత్రం ఆలస్యం చేయకుండా వెంటనే వైద్యుడిని (Gastroenterologist / Surgeon) సంప్రదించాలి.

-కడుపులో భరించలేనంత తీవ్రమైన నొప్పి రావడం (కనీసం కూర్చోలేనంత నొప్పి).
-చర్మం మరియు కళ్లు పసుపు రంగులోకి మారడం (కామెర్ల లక్షణాలు).
-వణుకుతో కూడిన తీవ్రమైన జ్వరం రావడం.
-నిరంతరాయంగా వాంతులు అవ్వడం

పిత్తాశయ రాళ్ల సమస్య రాకుండా ఉండాలంటే సమతుల్య ఆహారం తీసుకోవడం చాలా ముఖ్యం. రోజువారీ ఆహారంలో పండ్లు, కూరగాయలు, పీచు పదార్థాలు ఎక్కువగా ఉండేలా చూసుకోవాలి. బరువును అదుపులో ఉంచుకోవాలి , క్రమం తప్పకుండా వ్యాయామం చేయాలి. లక్షణాలు కనిపించిన వెంటనే నిర్లక్ష్యం చేయకుండా అల్ట్రాసౌండ్ స్కాన్ (Ultrasound Scan) ద్వారా సమస్యను గుర్తించి, వైద్యుల సలహా మేరకు చికిత్స (అవసరమైతే లాపరోస్కోపిక్ సర్జరీ) తీసుకోవడం ఉత్తమం.

— వి. వి. ప్రసాదరావు,
జన విజ్ఞాన వేదిక

మేడ్చల్ డిప్యూటీ కలెక్టర్ వంశీ మోహన్ ఇళ్లపై ఏసీబీ సోదాలు..

8 ఇళ్లలో తనిఖీలు*

నిర్దేశం, హైదరాబాద్:** రంగారెడ్డి జిల్లా మేడ్చల్ డిప్యూటీ కలెక్టర్ వంశీ మోహన్‌పై ఆదాయానికి మించిన ఆస్తుల కేసులో ఏసీబీ అధికారులు భారీ స్థాయిలో సోదాలు చేశారు.

ఈ మధ్యాహ్నం నుంచి వంశీ మోహన్‌కు చెందిన శేరిలింగంపల్లి, అబ్దుల్లాపూర్ మెట్, పిగ్లీపురం తదితర ప్రాంతాల్లోని *8 ఇళ్లలో* ఏసీబీ బృందాలు ఒకేసారి సోదాలు నిర్వహించాయి. ఈ సోదాల్లో ముఖ్యమైన పత్రాలు, ఆస్తి సంబంధిత డాక్యుమెంట్లు, డిజిటల్ డేటా సీజ్ చేసినట్లు సమాచారం.

*ఆరోపణలు ఏమిటి?*

వంశీ మోహన్ శేరిలింగంపల్లి ఆర్డీవోగా పని చేసిన సమయంలో ప్రభుత్వ భూములను కాజేసినట్లు ఆరోపణలు ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా అబ్దుల్లాపూర్ మెట్, పిగ్లీపురం ప్రాంతాల్లో *8 ఎకరాల* ప్రభుత్వ భూమిని తన మామ పేరిట రిజిస్ట్రేషన్ చేయించి, ఆ తర్వాత ఒక రియల్టర్‌కు దారా దత్తం చేసినట్లు ఏసీబీ ఆరోపించింది.

అంతేకాకుండా ఒక రియల్టర్ నుంచి *10 ప్లాట్లు* గిఫ్ట్ డీడ్‌ల ద్వారా తీసుకున్నట్లు కూడా ఏసీబీ గుర్తించింది. వంశీ మోహన్ పేరిట, అతని కుటుంబ సభ్యుల పేరిట వందల కోట్ల రూపాయల ఆస్తులు ఉన్నట్లు ఏసీబీ అధికారులు ప్రాథమికంగా నిర్ధారించారు.

ఈ కేసులో ఏసీబీ మరిన్ని వివరాలు సేకరిస్తోంది. వంశీ మోహన్ ప్రస్తుతం మేడ్చల్ డిప్యూటీ కలెక్టర్‌గా పని చేస్తున్నారు.

కామారెడ్డి బీసీ డిక్లరేషన్‌ను వెంటనే అమలు చేయాలి..

42% రిజర్వేషన్లు, 9వ షెడ్యూల్‌లో చేర్చాలి : బీ.ఆర్. కృష్ణ ముదిరాజ్

నిర్దేశం, హైదరాబాద్:

తెలంగాణలో బీసీ సమాజం దశాబ్దాలుగా సామాజిక, రాజకీయ, ఆర్థిక అన్యాయాలను ఎదుర్కొంటోందని ఓబీసీ రాష్ట్ర ప్రధాన కార్యదర్శి బి.ఆర్. కృష్ణ ముదిరాజ్ ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు. ఎన్నికల సమయంలో బీసీల అభివృద్ధి పేరుతో హామీలు ఇచ్చిన రాజకీయ పార్టీలు, అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత వాటిని అమలు చేయడంలో విఫలమవుతున్నాయని ఆయన విమర్శించారు.
కాంగ్రెస్ పార్టీ కామారెడ్డి బీసీ డిక్లరేషన్‌ను రాష్ట్ర ప్రభుత్వం తక్షణం అమలు చేయాలని క్రిష్ణ ముదిరాజ్ డిమాండ్ చేశారు. బీసీలకు రాజకీయ, విద్య, ఉద్యోగ, ఆర్థిక రంగాల్లో తగిన రిజర్వేషన్లు కల్పించాలని ఓబీసీ రాష్ట్ర ప్రధాన కార్యదర్శి బి.ఆర్. కృష్ణ ముదిరాజ్ కోరారు.

అంతేకాకుండా, బీసీల రిజర్వేషన్లను రాజ్యాంగంలోని *9వ షెడ్యూల్‌*లో చేర్చి రాజ్యాంగ పరిరక్షణ కల్పించాలని ఆయన ప్రభుత్వాన్ని కోరారు. లేని పక్షంలో భవిష్యత్తులో బీసీ సమాజం తీవ్ర నష్టాలను ఎదుర్కొనే పరిస్థితి ఏర్పడుతుందని బి.ఆర్. కృష్ణ ముదిరాజ్ హెచ్చరించారు.

ప్రజలకు పిలుపు:

బీసీ, ఎస్సీ, ఎస్టీ, అణగారిన వర్గాలు ఐక్యంగా ముందుకు వచ్చి తమ హక్కుల కోసం శాంతియుతంగా పోరాడాలని బి.ఆర్. కృష్ణ ముదిరాజ్ పిలుపునిచ్చారు. “సబ్బండ బీసీ బంధువులారా.. కుంభకర్ణ నిద్రలో నుంచి ప్రభుత్వాన్ని లేవండి. మన హక్కులు, అధికారాలు అంతమవుతున్నాయి” అని బి.ఆర్. కృష్ణ ముదిరాజ్ వ్యాఖ్యానించారు.

నిజామాబాద్‌లో “ప్రజా పాలన – ప్రగతి ప్రణాళిక” జిల్లా స్థాయి సమావేశం 

నిర్దేశం, నిజామాబాద్:

ప్రజా సంక్షేమం, సమగ్ర అభివృద్ధి మరియు పారదర్శక పాలనను లక్ష్యంగా తెలంగాణ ప్రభుత్వం ప్రతిష్టాత్మకంగా నిర్వహిస్తున్న *“ప్రజా పాలన – ప్రగతి ప్రణాళిక”** జిల్లా స్థాయి కార్యక్రమం నిజామాబాద్ కలెక్టరేట్‌లో ఘనంగా నిర్వహించబడింది.

ఈ సమావేశంలో జిల్లా అభివృద్ధి, ప్రజా సమస్యల పరిష్కారం, సంక్షేమ పథకాల అమలు, పట్టణ-గ్రామీణ ప్రాంతాల అభివృద్ధి, మౌలిక వసతుల విస్తరణ వంటి కీలక అంశాలపై విస్తృత చర్చ జరిగింది. ప్రజలకు ప్రభుత్వ సేవలు మరింత చేరువ చేయడం, అర్హులైన ప్రతి కుటుంబానికి సంక్షేమ పథకాల లబ్ధి అందేలా చర్యలు తీసుకోవాలని అధికారులు సూచించారు.

నగరం, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో రోడ్లు, డ్రైనేజీ, తాగునీరు, పారిశుధ్యం, ఆరోగ్యం, విద్య, పచ్చదనం, ప్రజా సౌకర్యాల అభివృద్ధిపై ప్రత్యేక దృష్టి సారించాలని నిర్ణయించారు.

ముఖ్య అతిథులు:

– నిజామాబాద్ జిల్లా కలెక్టర్
– నిజామాబాద్ రూరల్ ఎమ్మెల్యే డా. భూపతి రెడ్డి
– నిజామాబాద్ మేయర్ ఉమారాణి రమేష్
– నిజామాబాద్ అర్బన్ ఎమ్మెల్యే ధన్‌పాల్ సూర్యనారాయణ
– నిజామాబాద్ మున్సిపల్ కమిషనర్ దిలీప్ కుమార్

జిల్లా స్థాయి అధికారులు, వివిధ శాఖల ఉద్యోగులు, ప్రజాప్రతినిధులు, సర్పంచులు, కార్పొరేటర్లు, కాంగ్రెస్ పార్టీ నాయకులు, కార్యకర్తలు భారీ సంఖ్యలో పాల్గొని కార్యక్రమాన్ని విజయవంతం చేశారు.

ప్రజల భాగస్వామ్యంతోనే సుస్థిర అభివృద్ధి సాధ్యమవుతుందని, ప్రభుత్వం ప్రజల ఆశయాలకు అనుగుణంగా పని చేస్తూ ప్రతి వర్గం సంక్షేమానికి కట్టుబడి ఉందని నాయకులు పేర్కొన్నారు. నిజామాబాద్ నగరాన్ని మరింత అభివృద్ధి పథంలో ముందుకు తీసుకెళ్లేందుకు అన్ని వర్గాలు సమన్వయంతో పని చేస్తామని తెలిపారు.

జెన్-జీ ఉద్యమం ప్రారంభమైనట్టేనా?

భారతదేశ రాజకీయ, సామాజిక ముఖచిత్రంలో సరికొత్త అధ్యాయం మొదలైందా? సంప్రదాయ జెండాలు, మైకులు, భారీ బహిరంగ సభలు లేవు… కానీ కోట్లాది మంది యువతను కదిలించే ఒక అదృశ్య తుఫాను ఇంటర్నెట్ తెరలపై కదులుతోంది. అదే ‘జెన్-జీ’ (Gen Z) డిజిటల్ విప్లవం. నిన్నమొన్నటి వరకు కేవలం రీల్స్, మీమ్స్, ట్రెండింగ్ సాంగ్స్‌కే పరిమితం అనుకున్న నేటి తరం యువత… ఒకే ఒక్క మాటతో దేశవ్యాప్తంగా వ్యవస్థలను ప్రశ్నించే స్థాయికి చేరింది. ఇన్‌స్టాగ్రామ్ వేదికగా కేవలం కొద్దిరోజుల్లోనే మిలియన్ల కొద్దీ ఫాలోవర్లను సంపాదించుకుని, గూగుల్ సెర్చ్ ఇంజిన్లను షేక్ చేస్తున్న ‘కాక్‌రోచ్ జంత పార్టీ’ (CJP) దీనికి సజీవ సాక్ష్యంగా నిలుస్తోంది.

అసలు ఈ కథ ఎక్కడ మొదలైంది? ఈ మధ్య కాలంలో కోర్టు విచారణ సందర్భంగా నిరుద్యోగ యువతను లేదా నిరసనకారులను ఉద్దేశించి “బొద్దింకలు”, “సమాజానికి పరాన్నజీవులు” అనే తరహా వ్యాఖ్యలు వచ్చాయంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక తీవ్రమైన చర్చ నడిచింది. ఆ వ్యాఖ్యల వెనుక ఉన్న అసలు సందర్భం ఏదైనప్పటికీ, దేశంలో ఉద్యోగాలు లేక, భవిష్యత్తుపై భయంతో ఉన్న యువత మనోభావాలను ఆ మాటలు తీవ్రంగా గాయపరిచాయి. వ్యవస్థ తమను ‘బొద్దింకలు’ అని అవమానిస్తే… అదే పేరును ఒక ఆయుధంగా మార్చుకోవాలని యువత భావించింది. ఫలితమే సోషల్ మీడియా వ్యూహకర్తల నేతృత్వంలో పుట్టుకొచ్చిన ‘కాక్‌రోచ్ జంత పార్టీ’. “మమ్మల్ని ఎంత తొక్కేయాలని చూసినా మేము బలిష్టమైనవాళ్లం, వ్యవస్థను ప్రశ్నించేందుకు మళ్లీ వస్తాం” (Cockroach is back) అనే నినాదంతో యువత డిజిటల్ విప్లవానికి తెరతీసింది.

ఈ వ్యవహారం కేవలం ఒక ఆన్‌లైన్ పేజీకో, మీమ్‌కో పరిమితం కాలేదు. దీని వెనుక దేశంలో పేరుకుపోయిన నిరుద్యోగ సమస్య, యువతలో ఉన్న తీవ్ర అసంతృప్తి దాగి ఉన్నాయి. దేశంలో నిరుద్యోగ యువత సంఖ్య దాదాపు 45 కోట్లకు పైగా ఉందంటూ వస్తున్న గణాంకాలు, రాజకీయ పార్టీల ప్రతినిధుల ప్రకటనలు ఈ ఆగ్రహానికి మరింత ఆజ్యం పోస్తున్నాయి. నిరుద్యోగం, పేపర్ లీకేజీలు, పరీక్షల వాయిదాలతో విసిగిపోయిన యువతకు ఈ ‘కాక్‌రోచ్’ ట్రెండ్ ఒక ఉమ్మడి గొంతుకగా మారింది. రాజకీయ విశ్లేషకుల సైతం షాక్ అయ్యేలా… ఏ రాజకీయ పార్టీ కోట్లాది రూపాయలు ఖర్చు పెట్టినా రాని రీచ్, కేవలం కొద్ది రోజుల్లోనే ఈ డిజిటల్ నిరసనకు రావడం గమనార్హం.

ఈ పరిణామాలన్నీ గమనిస్తుంటే భారతదేశంలో ‘జెన్-జీ’ ఉద్యమం అధికారికంగా ప్రారంభమైనట్టే కనిపిస్తోంది. ఇది ఏ ఒక్క రాజకీయ పార్టీకో అనుకూలమో, వ్యతిరేకమో కాదు… యువత సమస్యలను పట్టించుకోని ప్రతి వ్యవస్థకూ హెచ్చరిక. నిన్నటివరకు యువతను ఓటు బ్యాంకుగా మాత్రమే చూసిన రాజకీయ శక్తులకు, ఇకపై వారి డిజిటల్ ఐక్యతను ఎదుర్కోవడం అంత సులువు కాదని ఈ పరిణామాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. సోషల్ మీడియా స్క్రీన్ల నుండి మొదలైన ఈ ‘బొద్దింకల’ నిరసన… రేపటి దేశ రాజకీయ గమనాన్ని ఎలా మార్చబోతుందో వేచి చూడాలి.

— వివరం

పుష్కరాల పుణ్యం… నదుల కాలుష్యం!

నదులను దేవతలుగా పూజించడం, పుష్కరాలు రాగానే నదీ స్నానాల కోసం కోట్ల మంది పరుగులు తీయడం మన దేశంలో తరచూ చూసేదే. అయితే, ఈ భక్తి వెనుక దాగున్న పర్యావరణ విధ్వంసాన్ని, సామాజిక వైరుధ్యాలను కాస్త శాస్త్రీయ దృక్పథంతో గమనిస్తే అసలు నిజాలు బోధపడతాయి. “చేసిన పాపాలు పోవాలని గంగానదికి వెళ్తే, ఉన్న గోచీ కొట్టుకుపోయింది” అనే సామెత ఊరికే పుట్టలేదు. నదిలో మునిగితే మన పాపాలు పోతాయో లేదో శాస్త్రానికి తెలియదు కానీ, కోట్ల మంది ఒకేసారి దిగి స్నానాలు చేయడం వల్ల, సబ్బులు, రసాయనాలు వదలడం వల్ల ఆ నదీ జలాలు మాత్రం తీవ్రంగా కలుషితమై రోగాల పాలు అవుతాయనేది శాస్త్రీయ నిజం.

ఇందులో మరో విచిత్రమైన సామాజిక కోణం ఏమిటంటే, తల్లిదండ్రులు బతికున్నంత కాలం వృద్ధాప్యంలో వారిని కనీసం పట్టించుకోని వారు కూడా, వారు చనిపోయాక మాత్రం మోక్షం కోసం అస్తికలను పట్టుకుని నదుల వైపు పరుగెడుతుంటారు. బతికుండగా ఇవ్వని ఆదరణ, చనిపోయాక బూడిదను నీటిలో కలపడం వల్ల వచ్చేస్తుందా అనేది ఆలోచించాల్సిన విషయం. కేవలం అస్తికలే కాదు, పుణ్యం వస్తుందనే భ్రమతో లీటర్ల కొద్దీ పాలు, కిలోల కొద్దీ నెయ్యిని నదుల్లో పారబోస్తుంటారు. ఒకవైపు దేశంలో ఎంతో మంది పిల్లలు పాలు లేక పోషకాహార లోపంతో బాధపడుతుంటే, మరోవైపు పాలను ఇలా నది పాలు చేయడం ఎంతవరకు న్యాయం? పైగా, నీటిపై పేరుకుపోయే ఈ నూనె, నెయ్యి పొరల వల్ల నీటిలోకి ఆక్సిజన్ అందక లోపల ఉండే చేపలు, ఇతర జలచరాలు ఊపిరాడక చనిపోతాయి. నదిని పవిత్రం చేస్తున్నామనే భ్రమలో, అక్కడొక పర్యావరణ విపత్తును సృష్టిస్తున్నామనే కనీస స్పృహ భక్తులకు ఉండడం లేదు.

ఇక పుష్కరాలు రాగానే పాలకులు, మంత్రులు విఐపి ఘాట్‌లలో కెమెరాల ముందు మునకలు వేస్తూ చేసే హడావుడి అంతా ఇంతా కాదు. ఫ్యాక్టరీల కెమికల్ వ్యర్థాలు నదుల్లో కలుస్తున్నప్పుడు, డ్రైనేజీ నీరు పవిత్ర నదులను మురికికూపాలుగా మారుస్తున్నప్పుడు రాని పట్టుదల, కేవలం పుష్కరాల పబ్లిసిటీ కోసం, ఓట్ల రాజకీయాల కోసం ప్రదర్శిస్తుంటారు. కంటికి కనిపించని సరస్వతి నదికి అంతర్వాహినిగా పుష్కరాలు నిర్వహిస్తూ, కళ్ల ముందే నదులు కలుషితమవుతుంటే పట్టించుకోని పద్ధతి మనది. నదులను “అమ్మ” అని నోటితో పిలుస్తూనే, వాటిని వ్యర్థాలు పారబోసే డస్ట్‌బిన్‌లుగా మార్చేస్తున్న ఈ అశాస్త్రీయ ధోరణి మారాలి. చనిపోయిన వారి జ్ఞాపకార్థం నదిని మురికి చేయడం కంటే, ఒక మొక్క నాటి దానికి నీళ్లు పోయడం ఎంతో ఉత్తమం. మూఢనమ్మకాలను పక్కన పెట్టి, భక్తికి కాస్త శాస్త్రీయ ఆలోచనను జోడించినప్పుడే మన పర్యావరణానికి, మన నదులకు నిజమైన మోక్షం లభిస్తుంది.

— వి. వి. ప్రసాదరావు,
జన విజ్ఞాన వేదిక

అమ్మతనంపై……..
రాజకీయ పెత్తనమా?

“ఇన్నాళ్ళూ…
ఆడాళ్ళ హక్కులపై
వివక్షే అనుకుంటే

ఇప్పుడు ఏకంగా..
గర్భాశయాలపైనే
రాజకీయ పెత్తనం

అమ్మతనంపై
ఏమిటీ
రాజకీయ క్రీనీడ?

ఓట్లకోసం…
గర్భాశయాలకు
తూట్లా…?

ప్రలోభాలతో
పిల్లల్ని…
పుట్టించాలా?

పిల్లలే….
సంపద
అంటారా.!

సంపద సృష్టంటే
ఇదేనా!
బాబూ..?

*ఎ. రజాహుస్సేన్..!!

అమ్మ చావును వరమడిగిన శాపగ్రస్తుణ్ణి నేను!!

*అక్కడ అమ్మ సముద్రం మీద చందమామై
ధవళ శీతుమయూఖాంగుళులతో ప్రేమగా
నా వొళ్లంతా నిమురుతుంది!!*

*“ఎన్ని రక్త కణాలను కూడగట్టి కూడగట్టి
పాలపొంగుగా పోగు చేసిందో.. అమృత కలశం లాంటి
గోరువెచ్చని స్తన్యాన్ని నోటికిచ్చింది!!*

*బాల భరతుడు సింహాలతోను ఏనుగులతోను
ఆటలాడినట్లు అమ్మ వక్షస్థలం మీద ఆడుకోవాలనుంది!!”*

*పరిచయం*

పాఠకులకు పరిచయం అక్కర్లేని ఆచార్య శిఖామణి గారు. అయినా, ఆయన గురించి కొన్ని మాటలు చెప్పడం అవసరం.

శిఖామణి (అసలు పేరు: కర్రి సంజీవరావు) 1957 అక్టోబరు 30న యానాం (పాండిచ్చేరి)లో జన్మించారు. విశాఖపట్నంలో ఉన్నత పాఠశాల విద్య, కాకినాడ పి.ఆర్. కాలేజీలో పట్టభద్రత, ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయంలో ఎం.ఏ., పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయంలో పఠాభి కవిత్వం పై పరిశోధన చేసి పీహెచ్‌డి పొందారు.

పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయంలో అధ్యాపకుడిగా పని చేసి పదవీ విరమణ చేశారు. అయినా సాహిత్య సేవను అవిశ్రాంతంగా కొనసాగిస్తున్నారు. ‘మువ్వల చేతి కర్ర’, ‘చిలక్కొయ్య’, ‘కిర్రు చెప్పుల భాష’, ‘నల్లగేటూ నందివర్ధనం చెట్టు’ వంటి ముఖ్య రచనలు చేశారు.

1987లో ‘మువ్వల చేతి కర్ర’కు ‘ఫ్రీవర్స్ ఫ్రంట్ అవార్డు’, 1988లో పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం ‘సాహితీ పురస్కారం’, 1989లో ‘ఉమ్మడి శెట్టి’ అవార్డు, 2007లో ‘నల్లగేటూ నందివర్ధనం చెట్టు’కు ‘సినారె కవితా పురస్కారం’ వంటి గౌరవాలు అందుకున్నారు.

*ఈరోజు కాఫీ టైం కవిత: అమ్మ*

అమ్మ జ్ఞాపకానికొచ్చినప్పుడల్లా
నేను ఎక్కడెక్కడికో వెళ్ళిపోతాను
శరీరాన్ని ఇక్కడే ఉంచి, ధరించిన దుస్తులకే వదిలేసి…

అలా అలల మీద నడుచుకుంటూ సముద్రం మీదకు వెళ్తాను.
అక్కడ కన్నీటి సముద్రమై నన్ను నేను ద్రవింపచేసుకుంటాను.
పువ్వుల మీద నుంచి, పుప్పొడి మీద నుంచి పాక్కుంటూ,
వెలుతురు సోకని చీకటి దుర్గమారణ్యాల గుండా ప్రయాణించి,
ఊపిరాడని చిక్కటి చీకటిలో చీకటిగా నిలబడిపోయి,
నన్ను నేను ఘనీభవింప చేసుకుంటాను…

అభిశప్త ఆత్మల మీద, అణగారిన అగ్నుల మీద ప్రవహించి,
చివరికి ఏ చీకటి అగాధంలోనో గుప్పెడు బూదిగా మారి దిక్కులు చూస్తాను.

అక్కడ అమ్మ…
సముద్రం మీద చందమామై, ధవళ శీతుమయూఖాంగుళులతో ప్రేమగా నా వొళ్లంతా నిమురుతుంది.

అక్కడ అమ్మ…
అరణ్యంలో పులుగుల ఎలుగుల్లో తన గొంతు కలిపి నన్ను పిచ్చిగా పిలుస్తుంది.

అక్కడ అమ్మ…
సగరపుత్రులను శాపవిముక్తులను చేయడానికి భగీరథుడు తీసుకొచ్చిన గంగలా,
ప్రచండ వాయు తరంగమై వచ్చి నన్ను కేల ధరించి తనతో పాటు తీసుకెళ్తుంది.

అమ్మ జ్ఞాపకం వచ్చినప్పుడల్లా సిరియాళుని తల్లి గుర్తుకొస్తుంది.
తన ప్రేమను ప్రకటించడానికి తానే చనిపోయిన ఆ తల్లి…
నా పిచ్చి తల్లి కూడా అలాగే చేసిందని అనిపిస్తుంది.

అన్నం ముందు కూర్చొని ఆకలితో ముద్ద నోటికందించబోతే… అప్పుడూ అమ్మే గుర్తుకొస్తుంది.
తొమ్మిది నెలలు నులివెచ్చని రక్త స్పర్శతో కాపాడిన రక్షణ వలయాన్ని ఛేదించి,
ఆయుధాలు కోల్పోయిన అభిమన్యుడిలా ఈ భూమి మీద పాదం మోపిన క్షణం నుంచి…

ఎన్ని రక్త కణాలను కూడగట్టి పాలపొంగుగా చేసి, అమృత కలశం లాంటి గోరువెచ్చని స్తన్యం ఇచ్చిన అమ్మ…
నేను ఆమెకు గురు దక్షిణ ఇవ్వకుండా, ఆమె చావును వరమడిగిన శాపగ్రస్తుణ్ణి అయ్యాను.

ఇప్పుడు నేను నెలల శిశువునైపోయి,
బాల భరతుడు సింహాలతోను ఏనుగులతోను ఆటలాడినట్లు
అమ్మ వక్షస్థలం మీద ఆడుకోవాలనుంది…
ఆడి ఆడి అలసి సొలసి అక్కడే నిద్రపోవాలనుంది.

*శిఖామణి గారు!!*

అమ్మ కవిత్వం ఎప్పుడూ ఉంటుంది. ఎందుకంటే అమ్మకు సాటి లేదు. అమ్మ UNIVERSAL. అమ్మ కవిత్వం కూడా సార్వజనీనం.

లోకంలో అమ్మను మించిన కవిత్వం మరొకటి లేదు. అమ్మే కవిత్వం. అమ్మే కావ్యం. అమ్మ వున్న చోటే అక్షరం, అమ్మ వున్న చోటే ఆలయం.

శిఖామణి గారి ఈ కవిత చదివినప్పుడు కళ్లు తడిసిపోతాయి. మాతృవియోగం యొక్క లోతైన వేదనను, అమ్మ ప్రేమ యొక్క అపారతను అద్భుతంగా కవిత్వీకరించారు. ఈ కవితలో శిఖామణి నిజంగా “మణి” అని నిరూపించుకున్నారు.

• ఎ. రజాహుస్సేన్

సీఎం గారు..! మహిళలు పిల్లలు కనే యంత్రాలా..?*

*జనాభా పెరుగుదలకు మహిళల శరీరాలు బలి అవ్వాలా?*

(చైతన్య పింగళి, సినీ రచయిత)

పని చేయగల సామర్థ్యం, వయసు ఉన్న యువత తక్కువ ఉండటం వల్ల జనాభా పెరుగుదల కోసం కొన్ని బంపర్ ఆఫర్లు ప్రకటించారు చంద్రబాబు గారు.

ఎవరు కనాలి? ఆడవాళ్లం కనాలి. తొమ్మిది నెలలు నిండా మోయాలి. పదో నెలలో పుడతారు. బిడ్డకు బిడ్డకు మూడేళ్ల గ్యాప్ ఉండాలని, అప్పుడే తల్లి, బిడ్డ ఆరోగ్యంగా ఉంటారనేది సత్యం. ప్రభుత్వం కూడా ప్రకటనలు ఇస్తుంది.

ఈ లెక్కన ముగ్గురు పిల్లలు అనుకోండి — మోసే సమయం దగ్గర దగ్గరగా రెండున్నర ఏళ్లు, గ్యాప్ ఆరు ఏళ్లు. మొత్తం ఎనిమిదిన్నర ఏళ్లు. నలుగురు బిడ్డల్ని కనాలనుకోండి — దగ్గర దగ్గరగా పన్నెండు ఏళ్లు.

బిడ్డను కన్నాక వచ్చే పోస్ట్ పార్టమ్ డిప్రెషన్ ఎంత కాలం ఉంటుందో తెలియదు. మన సమాజం అసలు అలాంటిది ఒకటి ఉందని గుర్తించదు. కాబట్టి దాన్ని వదిలేసి, కేవలం బయోలాజికల్ గా పెట్టాల్సిన సమయం మాత్రమే చూద్దాం. పిల్లలతో ఆడుకోవటానికి, పాడుకోవటానికి, ఊసులు చెప్పటానికి, ఆరు నెలలు నిండాక పోషక ఆహారం విడిగా వండి పెట్టడానికి కావాల్సిన సమయం ఎంతో ఎవరూ చెప్పలేం. అది బిడ్డ బట్టీ కూడా ఉంటుంది. ఆ బిడ్డకు ప్రత్యేక అవసరాలు ఉంటే, తల్లిదండ్రులు పెట్టాల్సిన సమయం ఊహించలేం కూడా.

ప్రతి బిడ్డకీ తల్లి పాలు ఇవ్వాలి. మెటర్నిటీ సెలవు ఆరు నెలలు ఇస్తారు. కడుపుతో ఉన్నప్పుడు ఎనిమిదో నెల నిండిన దగ్గర నుండే సెలవు పెడతారు. అంటే అటు ఇటు రెండు మూడు నెలలు. బిడ్డ పుట్టాక మరో మూడు నెలలు మిగిలిన సెలవు వాడతారు. కొంతమంది జీతం లేని సెలవు మీద ఇంట్లోనే ఉండి ఇంకొంత కాలం బిడ్డను చూసుకుంటారు.

కానీ ఈ ఆరు నెలల సెలవు అన్ని కంపెనీలు ఇవ్వవు. ముఖ్యంగా ఇంటి పనులు చేసే వాళ్లు, నిర్మాణ కార్మికులు లాంటి నిర్వ్యవస్థీకరించిన రంగాల మహిళలకు ఏమీ ఉండదు. ఈ తక్కువ జీతం ఉద్యోగాల్లో ఉన్న స్త్రీలకు మొదలే శారీరక బలం ఉండదు. అందుకే వాళ్ల జీవితకాలం కూడా తక్కువ. ఆ స్త్రీ ఎంత బలహీనంగా ఉన్నా, దిక్కులేకో, ఇతరత్రా కొనలేకో ఆ కాస్త రక్తాన్ని పాలుగా మార్చి ఇస్తుంది. ఈ పాలు ఇచ్చే కాలంలో పోషకాహారం లేకపోతే స్త్రీలు మరింత బలహీనపడతారు. యునిసెఫ్ లెక్కల ప్రకారం బిడ్డ ఆరోగ్యంగా ఉండాలంటే తల్లి పాలు ఆరు నెలలు ఇవ్వాలి. దీన్ని ప్రభుత్వం కూడా ప్రకటనల్లో చెబుతుంది.

చెప్పండి, వ్యవస్థీకరించిన రంగాల్లో పని చేసే మహిళలు అన్ని నెలలు పూర్తిగా బిడ్డకు పాలు ఇస్తున్నారా? ఇవ్వగలరా? బిడ్డను తెచ్చుకుని చూసుకోవటానికి మన పని స్థలాల్లో కనీస సౌకర్యాలు ఉంటాయా? ఆఫీసుల్లో, పబ్లిక్ స్థలాల్లో బాత్‌రూములు వాడితే కడుపుతో ఉన్న తల్లి, బాలింత రోగాలు వచ్చిపోతారు. తల్లిని వదిలేయండి, బిడ్డను ఎక్కడ ఉంచగలం? ఆ వాతావరణం, స్థలం స్త్రీలు పని చేసే చోట్ల ఉంటుందా? నిర్వ్యవస్థీకరించిన రంగాల్లో పని చేసే స్త్రీల, వాళ్ల బిడ్డల మాటేమిటి?

ఇంతకు ముందు తరాల్లో కనలేదా? కన్నారు. కానీ ఎంత మంది పుట్టారో అందులో సగం మంది కూడా బతికేవారు కాదు. పుట్టకుండానే చనిపోయే పిల్లలు ఎక్కువ. కన్నప్పుడు చనిపోయే తల్లులు ఎక్కువ. తల్లి లేని పిల్లల్ని చూసుకోవటానికి, వంటింట్లో పొయ్యి వెలిగించడానికి ఇంకో పెళ్లి. సవతి తల్లి కాన్సెప్ట్‌తో కథలు రాసుకోవటానికి మాత్రమే పనికొచ్చింది. కానీ ఆ వ్యవస్థలో పిల్లలు, స్త్రీ, మగవాడు, మొత్తం కుటుంబం భద్రంగా, సంతోషంగా ఉందా?

కుటుంబ వ్యవస్థ, స్త్రీల జనాభా నాశనం అవుతున్నాయని ఎన్ని పరిశోధనలు చేసి సురక్షిత ప్రసవం కోసం మందులు, శస్త్రచికిత్సలు కనిపెట్టారు? ఆస్పత్రిలోనే కనండి అని ఇదే ప్రభుత్వం ఎంత ఖర్చు పెట్టి ప్రకటనలు ఇస్తుంది? ఇంకా ప్రసూతి మరణాలు, నవజాత శిశు మరణాలు మన దేశంలో ఉన్నాయి. డోలీ మీద మోసుకొస్తే, కొండ దిగేప్పుడు కనేసిన తల్లి లాంటి వార్తలు ఇంకా చూస్తున్నాం.

‘పురిటి నొప్పులు దాటితే పునర్జన్మ’ అనే సామెతలు ఎందుకు పుట్టాయో మాకు మాత్రమే తెలిసిన సత్యాలు. మేము ప్రతి సురక్షిత ప్రసవానికి పునర్జన్మ ఎత్తుతాం. మీరు ఇచ్చే ముప్పై వేల కోసం మళ్లా చావుకి రెడీ అవ్వమంటారా? ముందు పుట్టిన ఇద్దరు పిల్లల్ని గాలికి వదిలేయమంటారా? అసలే స్త్రీ-పురుష జనాభా నిష్పత్తిలో తేడా ఉంది. ఆ తేడాని మళ్లీ పెంచుతారా?

పని చేయగల సామర్థ్యం ఉన్న యువత తగ్గకుండా ఉండేందుకు మూడో బిడ్డ, నాలుగో బిడ్డని కనాలంటున్నారు. మమ్మల్ని పని శక్తిగా పరిగణించరా? కుటుంబ నియంత్రణ పాటించి, మా సమయాన్ని పనిలో పెట్టడం వల్ల ఎన్ని మార్పులు, ఎంత అభివృద్ధి జరిగింది? డబ్బు తీసుకునే పని, డబ్బు లేని పని రెండింట్లోనూ ఈ తరం స్త్రీల వాటా లెక్కేస్తే మీ తాతల తాతల నుండి మనవళ్ల వరకు కష్టపడ్డా తిరిగి చెల్లించలేరు.

మనిషి ఉండేది కేవలం పని చేయటానికేనా? పని శక్తిగా, ఉత్పాదకంగా ఉండటం తప్ప జీవితానికి ఇంకేం అర్థం లేదా? ఈ దేశంలో స్త్రీ-పురుషులందరికీ చేసిన పనికి తగ్గ జీతం, సౌకర్యాలు, గౌరవం దక్కుతున్నాయా?

ఇవన్నీ ఆడవాళ్ల సమస్యలే కాదు. మగవాళ్లవి కూడా. భార్య ఆరోగ్యంగా లేకపోతే భర్తకు దిగులు ఉండదా? ఆమె తిప్పలు పడుతుంటే అతను ప్రశాంతంగా ఉండగలడా? ముగ్గురు నలుగురు పిల్లల ఆరోగ్యం, విద్య, పెద్ద రోగాలు, ప్రత్యేక అవసరాలు — ఇవన్నీ కుటుంబ ఆర్థిక భారం మీద పడతాయి. ఈ అసమతుల్యత కుటుంబాన్ని సర్వనాశనం చేస్తుంది, ఆనందాన్ని హరిస్తుంది.

భూమి మీద మనం మాత్రమే ఉన్నామా? మనుషుల జనాభా ఎంత పెరిగింది? మన దెబ్బకి ఎన్ని జీవులు అంతరించిపోతున్నాయి? మన కాలుష్యం, వనరుల వాడకం మిగిలిన జీవరాశికి ఎంత నష్టం కలిగిస్తున్నాయి?

మానవ ఆవిష్కరణల్లో అత్యంత ఉపయోగమైనది గర్భనిరోధకాలు. అవి లేకుండా మన జనాభా, సమాజం ఎలా ఉండేదో ఊహించండి. అభివృద్ధి అంటే కొంతమంది సంపన్నులు కావడానికి అందరినీ పని చేసే యంత్రాలుగా పుట్టించడమా?

ప్రభుత్వాలుగా, మగవాళ్లుగా మీరు మాకేం ఇస్తున్నారు? ఏ అవకాశాలు, ఏ వసతులు, ఏ భరోసా ఇస్తున్నారు? ముప్పై వేలు, నలభై వేల ప్రోత్సాహకాలకు ఆశపడి పిల్లల్ని కనే స్థితిలో జనాలు ఉన్నారంటే — మీ వ్యవస్థలు విఫలమైనట్టే కదా.

ఈ ప్రశ్న చంద్రబాబు గారికి మాత్రమే కాదు, ఈ సిద్ధాంతాలను సమర్థించే వారందరికీ.

– చైతన్య పింగళి ఫేస్ బుక్ నుంచి…

పిత్తాశయ వ్యాధులపై అవగాహన అవసరం

ఇటీవలి కాలంలో మారుతున్న జీవనశైలి, ఆహారపు అలవాట్ల వల్ల పిత్తాశయ రాళ్లు (Gallbladder Stones) , వాటికి సంబంధించిన వ్యాధులు వేగంగా పెరుగుతున్నాయి. నిపుణులు దీనిని ఒక ప్రజారోగ్య హెచ్చరికగా భావిస్తున్నారు. సరైన అవగాహన లేకపోవడం వల్ల చాలామంది ఈ సమస్యను ముదిరే వరకు గుర్తించలేకపోతున్నారు. ఈ వ్యాధికి సంబంధించిన పూర్తి వివరాలు ప్రతి ఒక్కరికీ తెలిసి ఉండడం అవసరం.

1. పిత్తాశయం అంటే ఏమిటి?

పిత్తాశయం (Gallbladder) అనేది మన కాలేయం (Liver) క్రింద ఉండే ఒక చిన్న పియర్ (బేరి) పండు ఆకారపు అవయవం. కాలేయం ఉత్పత్తి చేసే ‘పిత్త రసం’ (Bile juice) ఇక్కడ నిల్వ చేయబడుతుంది. మనం తినే ఆహారంలోని కొవ్వులను (Fats) జీర్ణం చేయడానికి ఈ పిత్త రసం ఎంతగానో తోడ్పడుతుంది. అయితే, ఈ రసంలో కొలెస్ట్రాల్ లేదా బిలిరుబిన్ పరిమాణం పెరిగినప్పుడు, అది గట్టిపడి రాళ్లుగా మారుతుంది.

2. పిత్తాశయ రాళ్ల లక్షణాలు

చాలా మందిలో ఈ రాళ్లు ఉన్నప్పటికీ ఎలాంటి లక్షణాలు కనిపించవు (వీటిని సైలెంట్ స్టోన్స్ అంటారు). కానీ, రాయి పిత్తవాహిక అడ్డుపడినప్పుడు క్రింది లక్షణాలు కనిపిస్తాయి…
* కడుపు నొప్పి: కడుపుకు కుడివైపు పైభాగంలో లేదా ఛాతీ ఎముక కింద అకస్మాత్తుగా తీవ్రమైన నొప్పి రావడం.
* నొప్పి వ్యాపించడం: ఈ నొప్పి కుడి భుజానికి లేదా వీపు భాగానికి పాకవచ్చు.
* జీర్ణ సమస్యలు: తరచుగా అజీర్తి, కడుపు ఉబ్బరం, గ్యాస్ సమస్యలు రావడం.
* వికారం మరియు వాంతులు: ఆహారం తిన్న తర్వాత వికారంగా అనిపించడం లేదా వాంతులు అవ్వడం.

3. కారణాలు , ప్రమాద కారకాలు (Risk Factors)

పిత్తాశయంలో రాళ్లు ఏర్పడటానికి అనేక కారణాలు ఉన్నాయి. వాటిలో ముఖ్యమైనవి…
* ఆహారపు అలవాట్లు: ఎక్కువ కొవ్వు (Fat), కొలెస్ట్రాల్ ఉన్న ఆహారం తీసుకోవడం, పీచు పదార్థం (Fiber) తక్కువగా తినడం.
* అధిక బరువు (Obesity): శరీరంలో అధిక బరువు లేదా ఊబకాయం వల్ల కొలెస్ట్రాల్ స్థాయిలు పెరిగి రాళ్లు ఏర్పడతాయి.
* లింగం మరియు వయసు: పురుషుల కంటే స్త్రీలలో ఈ సమస్య ఎక్కువ. ముఖ్యంగా 40 ఏళ్లు పైబడిన వారిలో ప్రమాదం ఎక్కువ.
* త్వరగా బరువు తగ్గడం: కొందరు డైటింగ్ లతో అతి తక్కువ సమయంలో వేగంగా బరువు తగ్గుతారు. దీనివల్ల కాలేయం అదనపు కొలెస్ట్రాల్‌ను విడుదల చేసి రాళ్లు ఏర్పడేలా చేస్తుంది.
* జన్యుపరమైన కారణాలు: కుటుంబంలో ఎవరికైనా ఈ సమస్య ఉంటే వచ్చే అవకాశం ఉంది.
* మధుమేహం (Diabetes): షుగర్ వ్యాధి ఉన్నవారిలో ఫ్యాటీ యాసిడ్స్ స్థాయిలు ఎక్కువగా ఉండటం వల్ల ఈ ప్రమాదం పెరుగుతుంది.

4. ఎదురయ్యే ఆరోగ్య సమస్యలు (Complications)

సకాలంలో చికిత్స తీసుకోకపోతే పిత్తాశయ రాళ్లు ప్రాణాంతక సమస్యలకు దారితీయవచ్చు…
* పిత్తాశయ వాపు (Cholecystitis): రాయి పిత్తాశయ ద్వారానికి అడ్డుపడటం వల్ల తీవ్రమైన వాపు, ఇన్ఫెక్షన్ వస్తుంది.
* కామెర్లు (Jaundice): పిత్త రసం ప్రవహించే పైప్ (Bile duct) లో రాయి అడ్డుపడితే, పిత్త రసం రక్తంలో కలిసి కామెర్లకు దారితీస్తుంది.
* ప్యాంక్రియాటైటిస్ (Pancreatitis): పిత్తాశయ రాయి ప్యాంక్రియాటిక్ నాళాన్ని అడ్డుకుంటే, ప్యాంక్రియాస్ తీవ్రమైన వాపునకు గురవుతుంది. ఇది అత్యంత ప్రమాదకరమైన పరిస్థితి.
* పిత్తాశయ క్యాన్సర్: చాలా అరుదుగా, దీర్ఘకాలంగా పిత్తాశయ రాళ్ల సమస్య ఉన్నవారిలో క్యాన్సర్ వచ్చే అవకాశం ఉంటుంది.

5. వైద్యుడిని ఎప్పుడు సంప్రదించాలి?

క్రింది తీవ్రమైన లక్షణాలు కనిపించినప్పుడు ఏమాత్రం ఆలస్యం చేయకుండా వెంటనే వైద్యుడిని (Gastroenterologist / Surgeon) సంప్రదించాలి.

-కడుపులో భరించలేనంత తీవ్రమైన నొప్పి రావడం (కనీసం కూర్చోలేనంత నొప్పి).
-చర్మం మరియు కళ్లు పసుపు రంగులోకి మారడం (కామెర్ల లక్షణాలు).
-వణుకుతో కూడిన తీవ్రమైన జ్వరం రావడం.
-నిరంతరాయంగా వాంతులు అవ్వడం

పిత్తాశయ రాళ్ల సమస్య రాకుండా ఉండాలంటే సమతుల్య ఆహారం తీసుకోవడం చాలా ముఖ్యం. రోజువారీ ఆహారంలో పండ్లు, కూరగాయలు, పీచు పదార్థాలు ఎక్కువగా ఉండేలా చూసుకోవాలి. బరువును అదుపులో ఉంచుకోవాలి , క్రమం తప్పకుండా వ్యాయామం చేయాలి. లక్షణాలు కనిపించిన వెంటనే నిర్లక్ష్యం చేయకుండా అల్ట్రాసౌండ్ స్కాన్ (Ultrasound Scan) ద్వారా సమస్యను గుర్తించి, వైద్యుల సలహా మేరకు చికిత్స (అవసరమైతే లాపరోస్కోపిక్ సర్జరీ) తీసుకోవడం ఉత్తమం.

— వి. వి. ప్రసాదరావు,
జన విజ్ఞాన వేదిక

మెలోడీ చాక్లెట్ నుంచి మెలోనీ వరకు…!

ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ ఐదు దేశాల అంతర్జాతీయ పర్యటన చివరి రోజున ఇటలీ చేరుకున్న విషయం తెలిసిందే. ఆ దేశ ప్రధాని జార్జియా మెలోనీతో ఆయన సమావేశం ద్వైపాక్షిక సంబంధాల చరిత్రలో కీలకమైనదిగా పరిగణిస్తున్నారు. ప్రస్తుతం ఇటలీ భారత్ కు నాల్గవ అతిపెద్ద ఆర్థిక భాగస్వామిగా ఉంది. మోదీ ప్రభుత్వ హయాంలో ఈ సంబంధాలు ఇంకా బలపడటమే కాకుండా సాంకేతిక బదిలీ (టెక్నాలజీ ట్రాన్స్ఫర్) దశకు కూడా చేరుకున్నాయి.

జార్జియా మెలోనీ తీవ్ర సంప్రదాయవాద, కరుడుగట్టిన జాతీయవాద భావజాలానికి ప్రతీక. ఆమె ‘బ్రదర్స్ ఆఫ్ ఇటలీ’ అనే రైట్ వింగ్ పార్టీని అధికారంలోకి తీసుకువచ్చారు. ఇటీవల గల్ఫ్, మిడిల్ ఈస్ట్, అరబ్ దేశాల్లో కూడా ఇలాంటి భావజాలాలు బలపడుతున్నాయి. రాజకీయ విశ్లేషకుల అభిప్రాయం ప్రకారం, భావజాలాలు కలిసినప్పుడు ద్వైపాక్షిక బంధుత్వాలు సహజంగా పెరుగుతాయి, వ్యాపారాలు వృద్ధి చెందుతాయి.

ఒకప్పుడు ఉదారవాదానికి (లిబరల్) నిలయంగా ఉండే ఐరోపా, ముఖ్యంగా ఫ్రాన్స్, జర్మనీ వంటి దేశాలు కూడా నేడు సంప్రదాయవాదం (కన్జర్వేటివ్) వైపు మొగ్గు చూపిస్తున్నాయని చాలామంది నిపుణులు గుర్తిస్తున్నారు. లండన్ నగరం ‘లండనిస్తాన్’గా మారిన తర్వాత అక్కడి రాజకీయ, సామాజిక వాతావరణంలో గణనీయమైన మార్పు వచ్చిందనే వాదన కూడా ఉంది.

ఈ పర్యటనలో మరో ఆసక్తికరమైన అంశం ఏమిటంటే, ప్రధాని మోదీని అమితంగా అభిమానించే మెలోనీకి వారు ‘మెలోడీ చాక్లెట్’ బహూకరించడం. గతంలో టెలివిజన్ ప్రకటనలో “మెలోడీ ఖావో, ఖుద్ జాన్ జావో” అనే స్లోగన్ ప్రసిద్ధిచెందింది. ఇప్పుడు ఆ చాక్లెట్ అంతర్జాతీయ దౌత్యంలో భాగమై, మెలోనీ వ్యక్తిత్వంతో ముడిపడటం చర్చనీయాంశమైంది. హాస్యోక్తిగా చెప్పాలంటే, ఆమె పేరుకు తగ్గట్టుగా ‘మెలోడీ’ అందుకోవడంతో ఇటలీ-భారత్ సంబంధాలు ‘స్వీట్’ అయ్యాయని అంటున్నారు.

ప్రపంచం కుడివైపు రాజకీయాల వైపు వాలుతున్న ఈ తరుణంలో, ప్రధాని మోదీ చాక్లెట్ దౌత్యంతో సంబంధాలను తీయగా మారుస్తూనే ఉన్నారు. సాంకేతిక బదిలీతో పాటు ఈ ‘మెలోడీ డిప్లమసీ’ భారత్ కు మరిన్ని అంతర్జాతీయ ప్రయోజనాలు తీసుకొస్తుందని ఆశించవచ్చా !.

— వివరం

కాషాయం ముసుగు.. ఆయుధాల స్మగ్లింగ్

ఏదో నాలుగు చేతబడులు, వశీకరణాలు చేసుకుంటూ అమాయక జనాన్ని భయపెట్టి బ్రతికేయక ఈ ఆయుధాల స్మగ్లింగ్ అవసరమారా ?

రీల్స్‌లలో మాయాజాలం

వాస్తవంలో తుపాకులు, ఆయుధాల రవాణా.
‘తాంత్రికుడు’ బాబీ ఆయుధాల స్మగ్లర్‌గా బట్టబయలు; ఆటోమేటిక్ ఆయుధాలు స్వాధీనం, అతని సోదరుడితో పాటు అరెస్టు

ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని ఝాన్సీలో, సోషల్ మీడియాలో వేలాది మంది అనుచరులు ఉన్నారని గొప్పలు చెప్పుకునే ఒక ‘తాంత్రికుడి’ (మాంత్రికుడు) నేతృత్వంలోని వింతైన నేర ముఠాను పోలీసులు ఛేదించారు. పూజలు చేస్తానని, దెయ్యాలను వదిలిస్తానని, దుష్టశక్తులను తరిమికొడతానని చెప్పుకునే ఈ తాంత్రికుడు, తన సొంత సోదరుడు మరియు ఇంటి యజమానితో కుమ్మక్కై భారీ ఎత్తున అక్రమ ఆయుధాల రవాణాలో నిమగ్నమయ్యాడు.

– తులసీరాం జీ

అవినీతి డిప్యూటీ కలెక్టర్ షర్మిలపై సస్పెన్షన్ వేటు!

నిర్దేశం, హైదరాబాద్:

అక్రమాలు, అవినీతి ఆరోపణలతో సంచలనం సృష్టించిన డిప్యూటీ కలెక్టర్ ఎం. షర్మిలను సస్పెండ్ చేస్తూ సీసీఎల్ఏ కమిషనర్ లోకేష్ కుమార్ ఉత్తర్వులు జారీ చేశారు.
షర్మిల చాలా కాలంగా డిప్యుటేషన్‌పై హెచ్‌ఎం‌డీఏలో విధులు నిర్వహిస్తున్నారు. ఈ కాలంలో ఆమెపై అవినీతి, అక్రమాల ఆరోపణలు విజిలెన్స్ నుంచి సీఎం ఆఫీసు వరకు అనేక ఫిర్యాదులు చేరాయి. బాధితులు ఇచ్చిన ఫిర్యాదుల ఆధారంగా అంతర్గత విచారణ చేపట్టిన అధికారులు, ఆమెను హెచ్ ఎం డిఏ నుంచి బదిలీ చేయాలని నిర్ణయించారు.

ఈ మేరకు కొంతకాలం క్రితం ఆమెను **ఆదిలాబాద్ జిల్లా ఉట్నూర్ రెవెన్యూ డివిజన్ అధికారి గా, అలాగే జిల్లా ఎన్నికల రిజిస్ట్రేషన్ అధికారిగా బదిలీ చేశారు. అయితే షర్మిల మాత్రం హెచ్ ఎం డిఏ లోని తన కుర్చీని వదలకుండా తిష్ట వేశారు. ఉన్నతాధికారులు అనేక సార్లు మౌఖికంగా, రాతపూర్వకంగా బదిలీ స్థలానికి వెళ్లాలని ఆదేశించినా ఆమె ప్రభుత్వ ఉత్తర్వులను ధిక్కరించారు.

ఈ వ్యవహారాన్ని సీరియస్‌గా తీసుకున్న సీసీఎల్ఏ కమిషనర్ లోకేష్ కుమార్, ప్రభుత్వ పెద్దల సూచన మేరకు *టీసీఎస్ (సీసీ అండ్ ఎ) నియమావళి 1991లోని నియమం-8 ప్రకారం డిప్యూటీ కలెక్టర్ ఎం. షర్మిలను **మే 19న సస్పెండ్* చేశారు.

సస్పెన్షన్ ఉత్తర్వుల్లో సీసీఎల్ఏ కమిషనర్ కీలకమైన విషయాలను స్పష్టం చేశారు:

• బదిలీ అయిన ఉట్నూర్‌లో జాయిన్ కాకపోవడం వల్ల ఆదిలాబాద్ జిల్లాలో *స్పెషల్ ఇంటెన్సివ్ రివిజన్ మ్యాపింగ్* పనులకు భంగం కలిగింది.
• తదుపరి ఉత్తర్వులు వచ్చేవరకు షర్మిల సస్పెన్షన్‌లోనే కొనసాగుతారు.
• సస్పెన్షన్ కాలంలో సీసీఎల్ఏ కమిషనర్ ముందస్తు అనుమతి లేకుండా ప్రధాన కార్యాలయాన్ని వీడకూడదు.

ఈ సస్పెన్షన్ ఉత్తర్వులతో షర్మిల అధికారిక వృత్తిపరమైన భవిష్యత్తు ప్రశ్నార్థకంగా మారింది.

మంత్రాలొస్తే అన్నం వస్తుందా?

ఈ మధ్యకాలంలో మనం ప్రాక్టికల్ లైఫ్‌ని పక్కనపెట్టి, ‘భక్తి చానెళ్ల’ సబ్‌స్క్రిప్షన్లు పెంచుకోవడంలోనే ఎక్కువ బిజీగా ఉన్నాం. పొలాల్లో రైతులు చెమటోడ్చి, ఎండనక వాననక కష్టపడితేనే ప్లేట్లోకి అన్నం వస్తుందనేది ఒకప్పటి పాతకాలపు ముతక నమ్మకం. ఇప్పుడంతా అప్‌గ్రేడ్ అయిపోయాం కదా! ఒక చిన్న తిండిగింజ కూడా పండించలేని మంత్రాలు, ప్రేయర్లు, దువాలు మన జీవితాల్ని మార్చేస్తాయని ఎంత గట్టిగా నమ్ముతున్నామంటే… రేపు పొద్దున వంటగదిలో బియ్యం అయిపోతే షాపుకి వెళ్లడం మానేసి, గ్యాస్ స్టవ్ ముందు కూర్చుని గంటల తరబడి స్తోత్రాలు చదివినా ఆశ్చర్యం లేదు! ఆకాశం నుండి నేరుగా బిర్యానీ పొట్లాలు రాలిపోవాలని కోరుకోవడం ఎంత అమాయకత్వమో, చేతులు కదపకుండా కేవలం మత విశ్వాసాలతో బతుకులు మారిపోతాయనుకోవడం కూడా అంతే అమాయకత్వం.

చిత్రం ఏంటంటే, వర్షాలు పడకపోతే చెట్లు నాటడం, పర్యావరణాన్ని కాపాడటం లాంటి లాజికల్ పనులు చేయకుండా, పెద్ద ఎత్తున హోమాలు, ప్రత్యేక ప్రార్థనలు చేసి మేఘాలను బెదిరించాలని చూస్తాం. చదువుకుని బుర్ర పెంచుకోవడం శ్రమతో కూడుకున్న పని కాబట్టి, పరీక్షల్లో పాస్ అవ్వడానికి రాత్రింబవళ్ళు చదవకుండా పెన్నుకు పూజ చేసి వెళ్లే సరికొత్త ‘భక్తి సైన్స్’ని కనిపెట్టాం. రోగం వస్తే డాక్టర్ దగ్గరికి వెళ్లే ఓపిక లేక, ఏ బాబా పాదాల దుమ్మో లేక పవిత్ర తీర్థమో తాగేసి సూపర్ మ్యాన్ అయిపోవాలని చూస్తున్నాం.

దేవుడిపై నమ్మకం అనేది మనిషికి మానసిక ప్రశాంతతను ఇస్తుందేమో కానీ, ఆకలి వేసినప్పుడు ప్లేటులో అన్నాన్ని మాత్రం తెచ్చివ్వలేదు. ఆ అన్నం గింజ వెనుక ఒక రైతు శ్రమ ఉంది, ఆ గింజ మొలకెత్తడం వెనుక ఒక సైన్స్ ఉంది. విజ్ఞానం లేని విశ్వాసం గుడ్డిది మాత్రమే కాదు, సమాజాన్ని వెనక్కి నెట్టేసే ఒక పెద్ద భ్రమ. అందుకే, మంత్రాలు చదివి సమయం వృథా చేయడం కాసేపు ఆపి… ఆకలి తీరడానికి వ్యవసాయాన్ని, బతుకు మారడానికి విజ్ఞానాన్ని నమ్ముకుంటే దేశానికి, మన బుర్రకి కూడా చాలా మంచిది!

— వి. వి. ప్రసాదరావు,
జన విజ్ఞాన వేదిక

చరిత్రను మార్చిన ఆ సముద్ర ప్రయాణం

మే 20, 1498… ప్రపంచ చరిత్ర గమనాన్ని పూర్తిగా మార్చేసిన రోజు. ఐరోపా ఖండం నుండి ఆఫ్రికా ఖండాన్ని చుట్టుకుంటూ, అట్లాంటిక్, హిందూ మహాసముద్రాల ఉప్పెనలను దాటుకుంటూ పోర్చుగీసు నావికుడు వాస్కోడగామా నేతృత్వంలోని నౌకలు భారతదేశంలోని కాలికట్ (ప్రస్తుత కోజికోడ్, కేరళ) తీరానికి చేరుకున్నాయి. అప్పటివరకు పశ్చిమ దేశాలకు భారతదేశం అంటే ఒక అందమైన కల, సుగంధ ద్రవ్యాల నిలయం. వాస్కోడగామా కనుగొన్న ఈ కొత్త సముద్ర మార్గం భారతదేశ చరిత్రను, ఆర్థిక వ్యవస్థను, రాజకీయ చిత్రపటాన్ని శాశ్వతంగా మార్చేసింది. ఈ అన్వేషణ భారతదేశంపై చూపిన బహుముఖ ప్రభావాలపై ప్రత్యేక విశ్లేషణ.

అంతర్జాతీయ వ్యాపారంలో కొత్త శకం – అరబ్బుల ఆధిపత్యానికి గండి

వాస్కోడగామా రాకకు ముందు భారతదేశం నుండి సుగంధ ద్రవ్యాల (మిరియాలు, యాలకులు, లవంగాలు) వ్యాపారం భూమార్గం ద్వారా లేదా ఎర్ర సముద్రం మీదుగా అరబ్ వర్తకుల ద్వారా సాగేది. దీనివల్ల ఐరోపా దేశాలకు చేరేసరికి వీటి ధరలు ఆకాశాన్ని తాకేవి.
పోర్చుగీసు ఏకాధిపత్యం: సముద్ర మార్గాన్ని కనుగొన్న తర్వాత, పోర్చుగీసు వారు అరబ్ వర్తకులను పక్కకు నెట్టి హిందూ మహాసముద్రంపై పట్టు సాధించారు.
‘కార్టాజ్’ విధానం: సముద్రంపై తమ ఆధిపత్యాన్ని చాటుకోవడానికి వారు ‘కార్టాజ్’ (Cartaz) అనే పాస్ లేదా లైసెన్స్ విధానాన్ని తెచ్చారు. దీని ప్రకారం ఇతర దేశాల ఓడలు పోర్చుగీసు వారికి పన్ను కట్టాల్సి వచ్చేది. ఇది భారతీయ తీర ప్రాంత వర్తక స్వేచ్ఛను దెబ్బతీసింది.

వలసవాదానికి నాంది-రాజకీయ సంక్షోభం

వాస్కోడగామా రాక కేవలం వ్యాపారంతో ముగిసిపోలేదు. అది ఐరోపా సామ్రాజ్యవాదానికి దారి తీసింది.
ప్రాంతీయ ఆక్రమణలు: పోర్చుగీసు వారు భారతదేశంలోని అంతర్గత రాజకీయ విభేదాలను ఆసరాగా చేసుకుని గోవా, దామన్, దియూ, కొచ్చిన్ వంటి తీర ప్రాంతాలను తమ ఆధీనంలోకి తెచ్చుకున్నారు.
ఇతర శక్తుల ప్రవేశం: పోర్చుగీసు వారి లాభాలను చూసి డచ్, ఫ్రెంచ్, ఆంగ్లేయులు (బ్రిటిష్ వారు) ఒకరి తర్వాత ఒకరు భారతదేశంలోకి ప్రవేశించారు. చివరికి ఈ పరుగులాటలో ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ విజయం సాధించి, భారతదేశాన్ని దాదాపు రెండు శతాబ్దాల పాటు గులాంగిరీలోకి నెట్టడానికి వాస్కోడగామా వేసిన బాటనే పునాది.

వంటగదిని మార్చేసిన విదేశీ పంటలు

పోర్చుగీసు వారి రాక వల్ల భారతదేశానికి జరిగిన సానుకూల మార్పులలో వ్యవసాయ రంగం ఒకటి. నేడు మన నిత్యజీవితంలో భాగమైన ఎన్నో కూరగాయలు, పంటలను పోర్చుగీసు వారు ‘కొత్త ప్రపంచం’ (అమెరికా ఖండాల) నుండి భారతదేశానికి పరిచయం చేశారు.
నేడు మన వంటకాల్లో అసలు సిసలైన ఘాటును ఇచ్చే మిరపకాయలు, పొటాటో చిప్స్ లేనిదే గడవని బంగాళాదుంపలు, ప్రతి కూరలోనూ వాడే టమోటాలు వారి ద్వారానే మన దేశానికి వచ్చాయి.
వీటితో పాటు మొక్కజొన్న, జీడిపప్పు, అనాస (pineapple), బొప్పాయి, పొగాకు పంటలను కూడా పోర్చుగీసు వారే భారత్‌కు తీసుకువచ్చారు. వీరు రాకపోతే మన ఆహార సంస్కృతి మరోలా ఉండేదనడంలో సందేహం లేదు.

మత, సామాజిక మార్పులు

పోర్చుగీసు వారు వ్యాపారంతో పాటు తమ మతాన్ని కూడా ఇక్కడ విస్తరించాలని గట్టిగా ప్రయత్నించారు.
క్రైస్తవ మత వ్యాప్తి: కేరళ, గోవా తీర ప్రాంతాలలో రోమన్ క్యాథలిక్ సంప్రదాయాన్ని వారు విస్తృతంగా ప్రచారం చేశారు. సెయింట్ ఫ్రాన్సిస్ జేవియర్ వంటి మిషనరీలు ఇక్కడికి వచ్చి మత ప్రచారం చేశారు.
సంస్కృతుల కలయిక: పోర్చుగీసు, భారతీయ సంస్కృతుల కలయిక వల్ల ఒక కొత్త జీవన విధానం, వంటకాలు (ఉదాహరణకు గోవా వంటకాలు), ‘ఇండో-పోర్చుగీస్’ నిర్మాణ శైలి రూపుదిద్దుకున్నాయి. గోవాలోని చర్చిలు నేటికీ ఆ కాలపు శిల్పకళకు నిదర్శనంగా నిలుస్తున్నాయి.

సాంకేతిక విప్లవం:

ప్రింటింగ్ ప్రెస్, ఆధునిక ఆయుధాలు

మొట్టమొదటి ప్రింటింగ్ ప్రెస్: భారతదేశ చరిత్రలో సాంకేతిక పరంగా పోర్చుగీసు వారు చేసిన అతిపెద్ద సహకారం ‘ప్రింటింగ్ ప్రెస్’. 1556 లో గోవాలో భారతదేశపు మొట్టమొదటి ముద్రణా యంత్రాన్ని వారు స్థాపించారు. ఇది దేశంలో విజ్ఞాన వ్యాప్తికి, పుస్తకాల ముద్రణకు పునాది వేసింది.
యుద్ధ తంత్రాలు: ఐరోపా నావికులు ఉపయోగించిన అధునాతన తుపాకులు, నౌకలపై అమర్చిన ఫిరంగులు భారతీయ రాజుల సాంప్రదాయ యుద్ధ పద్ధతులను మార్చేశాయి.

హిందూ మహాసముద్రపు అలలపై వాస్కోడగామా నడిపిన నౌకలు భారతదేశ భవిష్యత్తును శాశ్వతంగా మార్చేశాయి. ఒకవైపు అంతర్జాతీయ వ్యాపార మార్గాలు తెరుచుకుని, ఆధునిక సాంకేతికత, కొత్త పంటలు దేశంలోకి వచ్చినప్పటికీ… మరోవైపు దేశ సార్వభౌమత్వానికి గండం వాటిల్లి వలసపాలనకు దారి తీసింది. ఆనాటి కాలికట్ తీరంలో పడిన అడుగులు, ఆధునిక భారతదేశ చరిత్రను లిఖించడంలో అత్యంత కీలకమైన ఘట్టంగా మిగిలిపోయాయి.

— వి. వి. ప్రసాదరావు,
జన విజ్ఞాన వేదిక

మతాన్ని పక్కన పెట్టు…

ముందు మొక్కకి నీళ్లు కొట్టు !

“2030 కల్లా ఈ దేశాన్ని ఆ మత రాజ్యంగా మారుస్తాం!” అంటాడు ఒకడు !

“లేదు లేదు, 2035 కల్లా మా మత రాజ్యమే వస్తుంది!” అంటాడు ఇంకొకడు !

“2040 కల్లా అందరూ మా దేవుడి కిందే ఉంటారు చూసుకోండి!” అంటాడు మరొకడు !

” ఫ్రెండ్స్ … ఒక చిన్న బ్యాడ్ న్యూస్. మీరు ప్లాన్ చేసుకునే 2035 కల్లా ఇక్కడ టెంపరేచర్ 60 డిగ్రీలు దాటేలా ఉంది. మీరందరూ పైన ఏసీ రూముల్లో సెటిల్ అయిపోతే… కింద ఈ మత రాజ్యాలు ఎవరితో పెట్టిస్తారు? శవాలతోనా?!” ఒక మానవవాది హెచ్చరిక.. !!

మన ఫ్యూచర్ ‘అభివృద్ధి’ ఎలా ఉండబోతోందంటే…

గాలి: ఫ్రీగా పీల్చుకోవడానికి ఆక్సిజన్ లేదు. ఫ్యూచర్‌లో లవర్స్ “నీకోసం ప్రాణమిస్తా” అని కాదు… “నీకోసం రెండు ఆక్సిజన్ సిలిండర్లు కొనిస్తా” అని లవ్ ప్రపోజల్స్ చేసుకోవాలి!
నీరు: ఆల్రెడీ కొనుక్కుని తాగుతున్నాం. త్వరలో బంగారాన్ని లాకర్‌లో పెట్టినట్టు, మంచినీళ్ల బాటిల్‌ని బీరువాలో పెట్టి తాళం వేసుకోవాల్సి వస్తుంది.
వాతావరణం: వర్షం వస్తే ఇళ్లు కొట్టుకుపోతాయి, ఎండ కొడితే రోడ్డు మీదే ఆమ్లెట్ పడిపోతుంది. నీడ కోసం చెట్టు వెతుకుదామంటే… డిజైన్ డిజైన్ సిమెంట్ చెట్లు తప్ప అసలైనవి కనిపించవు.
ఫుడ్ మెనూ: పొద్దున్న ‘పారాసిటమాల్’ ఇడ్లీ, మధ్యాహ్నం ‘క్యాన్సర్’ బిర్యానీ, రాత్రికి ‘ఫెర్టిలైజర్’ ఫ్రైడ్ రైస్. అంతా కెమికల్ మయం!
ప్లాస్టిక్: భూమిని తవ్వితే బంగారం దొరకడం ఎప్పుడో ఆగిపోయింది, ఇప్పుడు పొరలు పొరలుగా ప్లాస్టిక్ కవర్లు, స్పూన్లు మాత్రమే దొరుకుతున్నాయి.

క్లైమాక్స్ సీన్:

ఇంకో పదేళ్లలో ధ్రువాల్లో మంచు కరిగి, సముద్రాలు ఉప్పొంగి 40% నాగరికత ‘స్వాహా’ అయిపోతుందట. తుఫానులు, భూకంపాలు లైవ్ షో లాగా వస్తుంటాయి.

బాగుపడదాం రండి (ఇప్పటికీ మించిపోలేదు!

మన పిల్లలకి మనం ఆస్తులు ఇవ్వకపోయినా పర్లేదు కానీ… బ్రతకడానికి కాస్త గాలి, నీరు మిగిల్చితే చాలు. వాళ్ల బుర్రల్లో మతాల విద్వేషపు కెమికల్స్ నింపడం ఆపి, కాస్త చేతనైతే ఇంటికో మొక్క నాటండి.
* స్మశానాల మీద మత సామ్రాజ్యాలు కట్టడం కంటే…
* పచ్చని భూమి మీద మనుషులుగా బ్రతకడం బెటర్ కదా!
మతాలకి పుట్టిన ‘కార్పొరేట్ రోబోలు’ లాగా కాకుండా… కనీసం మనుషులకు పుట్టిన ‘మనుషులుగా’ జీవిద్దాం!

“మతాన్ని పక్కన పెట్టు… ముందు మొక్కకి నీళ్లు కొట్టు!”

— వి. వి. ప్రసాదరావు,
జన విజ్ఞాన వేదిక

మాక్సిం గోర్కీ రచించిన “అమ్మ”

మాక్సిం గోర్కీ రచించిన “అమ్మ” నవల ప్రపంచ సాహిత్య చరిత్రలో ఒక ధ్రువతార వంటిది. ఈ పుస్తకం, కేవలం ఒక కథ మాత్రమే కాదు, అణచివేతకు వ్యతిరేకంగా సామాన్యులు సాగించిన పోరాట ప్రతిబింబం.

1. నేపథ్యం మరియు రచయిత

రచయిత: మాక్సిం గోర్కీ (రష్యన్ విప్లవ రచయిత).
కాలం: 1906లో అమెరికా పర్యటనలో ఉన్నప్పుడు గోర్కీ దీనిని రాశారు.
నేపథ్యం: 1905 నాటి రష్యా విప్లవ విఫలయత్నం తర్వాత, కార్మికులలో స్ఫూర్తిని నింపడానికి ఈ నవల ఒక గొప్ప ఆయుధంగా పనిచేసింది.

2. ప్రధాన కథాంశం

నవల ప్రధానంగా ‘పెలాగియా నిలోవ్నా’ అనే ఒక సాధారణ మధ్యతరగతి స్త్రీ (అమ్మ) చుట్టూ తిరుగుతుంది.
ఆమె భర్త తాగుబోతు, హింసాప్రవృత్తి కలవాడు. అతని మరణం తర్వాత, ఆమె కొడుకు ‘పావెల్ వ్లాసోవ్’ విప్లవం వైపు ఆకర్షితుడవుతాడు.

మొదట్లో తన కొడుకు భద్రత గురించి భయపడే పెలాగియా, క్రమంగా విప్లవ సిద్ధాంతాలను అర్థం చేసుకుంటుంది.
కేవలం కొడుకు మీద ప్రేమతో మొదలైన ఆమె ప్రయాణం, ప్రపంచంలోని పీడిత ప్రజలందరి మీద ప్రేమగా మారి, ఆమెను ఒక విప్లవ కార్యకర్తగా మారుస్తుంది.

3. నవలలోని ముఖ్యమైన అంశాలు

సామాజిక స్పృహ: శ్రమ దోపిడీని, ఫ్యాక్టరీ కార్మికుల కష్టాలను గోర్కీ కళ్ళకు కట్టినట్లు వివరించారు.

స్త్రీ చైతన్యం: భయం భయంగా బతికే ఒక గృహిణి, వ్యవస్థను ప్రశ్నించే స్థాయికి ఎదిగే తీరు ఈ నవలలో అద్భుతంగా ఉంటుంది.

మానవీయ సంబంధాలు: విప్లవకారుల మధ్య ఉండే స్నేహం, త్యాగం మరియు పరస్పర గౌరవాన్ని గోర్కీ ఎంతో ఆర్ద్రతతో చిత్రించారు.

4. ప్రాముఖ్యత

సోషలిస్ట్ రియలిజం: ఈ నవల “సోషలిస్ట్ రియలిజం” (సామాజిక వాస్తవికత) అనే సాహిత్య ధోరణికి పునాది వేసింది.

ప్రపంచ ప్రభావం: ప్రపంచవ్యాప్తంగా వందలాది భాషల్లోకి అనువదించబడింది. భారతదేశంలో, ముఖ్యంగా తెలుగు నాట కమ్యూనిస్ట్ మరియు అభ్యుదయ ఉద్యమాలపై దీని ప్రభావం అపారం.

ప్రేరణ: “మన రక్తాన్ని ధారబోసి అయినా రేపటి తరానికి వెలుగును ఇవ్వాలి” అనే సందేశం పాఠకుల్లో విపరీతమైన స్ఫూర్తిని నింపుతుంది.

ముగింపు:

“అమ్మ” పుస్తకం చదవడం అంటే ఒక చారిత్రక ఉద్యమాన్ని అనుభవించడమే. వ్యక్తిగత స్వార్థాన్ని వీడి, సమాజం కోసం పోరాడే ప్రతి ఒక్కరికీ ఈ పుస్తకం ఒక పాఠ్యగ్రంథం వంటిది. మీకు విప్లవ సాహిత్యం లేదా సామాజిక మార్పు మీద ఆసక్తి ఉంటే, తప్పకుండా చదవాల్సిన పుస్తకం ఇది.

– ఉయ్యాల సురేందర్